भारती ज्ञानेश्वर कुमावत (विधी तज्ञ कौन्सिलर
तथा जेष्ठ समाजसेविका )
समाजाच्या तळागाळात आजही अनेक पिडीत, शोषित व वंचित महिला आपल्या वेदना मनातच दडवून जगत आहेत. अन्याय सहन करताना त्यांचा आवाज दडपला जातो, हक्क हिरावले जातात आणि संविधानाने दिलेले मूलभूत अधिकार केवळ कागदापुरते उरतात. अशा अंधारलेल्या आयुष्यात न्यायाची, हक्कांची आणि अभिव्यक्त स्वातंत्र्याची मशाल पेटवणारे नाव म्हणजे — भारती ज्ञानेश्वर कुमावत.
भारती कुमावत या केवळ विधी तज्ञ किंवा कौन्सिलर नाहीत, तर त्या संविधानाच्या मूल्यांची चालती-बोलती व्याख्या आहेत. पिडीत महिलांना मदतीसाठी पुढाकार घेताना त्या कोणताही भेदभाव न करता, वाडा-वस्तीवर, झोपडपट्ट्यांत, ग्रामीण भागात जाऊन गोरगरिबांना त्यांच्या हक्कांची जाणीव करून देतात.
“बोलणे हा गुन्हा नाही, तर तो तुमचा मूलभूत अधिकार आहे” — हा आत्मविश्वास त्या प्रत्येक महिलेत रुजवतात.
भारतीय संविधानातील अनुच्छेद १९ अंतर्गत अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य हा अधिकार फक्त शिक्षित किंवा सक्षम घटकांसाठी नाही, तर तो प्रत्येक नागरिकासाठी आहे — हे त्या आपल्या कार्यातून प्रत्यक्ष सिद्ध करतात. विधी प्राधिकरणाच्या माध्यमातून मोफत कायदेशीर मदत, समुपदेशन, जनजागृती शिबिरे, महिला सल्ला केंद्रे यांच्या सहाय्याने त्या पीडितांना न्यायाच्या वाटेवर आणतात.
वाडा-वस्तीतील गोरगरीब महिला, घरगुती हिंसाचाराने त्रस्त भगिनी, सामाजिक अन्यायाने दबलेल्या माता-भगिनींना त्या फक्त कायदे सांगत नाहीत, तर धीर, आधार आणि आत्मसन्मान देतात. “तुम्ही एकट्या नाही” हा विश्वास त्यांच्या शब्दांतून आणि कृतीतून सतत जाणवतो.
त्यांचे कार्य म्हणजे केवळ प्रचार-प्रसार नाही, तर संविधानिक साक्षरतेचा सामाजिक आंदोलन आहे. जेथे भीती आहे, तेथे त्या धैर्य पेरतात; जेथे अज्ञान आहे, तेथे अधिकारांची ज्योत लावतात; आणि जेथे अन्याय आहे, तेथे कायद्याची ताकद उभी करतात. आज समाजाला अशाच संवेदनशील, निर्भीड आणि कर्तव्यदक्ष विधी तज्ञांची गरज आहे. भारती कुमावत यांचे कार्य हे केवळ महिलांसाठी नाही, तर संपूर्ण समाजाच्या न्यायपूर्ण भविष्याची पायाभरणी करणारे आहे.
अभिव्यक्त स्वातंत्र्याचा अर्थ केवळ बोलण्याचा अधिकार नाही, तर अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची हिंमत — आणि ती हिंमत देण्याचे कार्य भारती कुमावत समर्थपणे करत आहेत.
दिपक जाधव.
वास्तव पोस्ट न्युज संपादक
जो बरोबर आहे त्याचे सोबत त्या राहतात