चरखा संघाच्या शताब्दी वर्षावरील राष्ट्रीय कार्यशाळेचे उद्घाटन करताना डॉ. सुदर्शन अय्यंगार यांच्यासह मान्यवर
जळगाव ( वास्तव पोस्ट ) : अखिल भारतीय चरखा संघाच्या शताब्दी वर्षाचे औचित्य साधून, जळगावातील जैन हिल्स येथील गांधी तीर्थ येथे मंगळवारी चरखा आणि खादीच्या प्रासंगिकतेवर राष्ट्रीय चर्चा कार्यशाळेचे उद्घाटन करण्यात आले. सर्व सेवा संघ सेवाग्राम, गांधी रिसर्च फाउंडेशन जळगाव आणि महाराष्ट्र सर्वोदय मंडळ यांनी संयुक्तपणे ही दोन दिवसांची कार्यशाळा आयोजित केली आहे. चरखा आणि खादीची ऐतिहासिक भूमिका, सामाजिक-आर्थिक महत्त्व आणि भविष्यातील शक्यता यावर चर्चा करणे हे या कार्यशाळेचे उद्दिष्ट आहे.
■ खादीची प्रासंगिकता
गांधीवादी विचारांची पुढील जबाबदारी कार्यशाळेच्या उद्घाटन सत्राचे अध्यक्षपद सर्व सेवा संघाचे अध्यक्ष चंदन पाल यांनी भूषवले. ते म्हणाले, “खादीची प्रासंगिकता आजही तितकीच महत्त्वाची आहे जितकी ती गांधीजींच्या काळात होती. आधुनिक औद्योगिक युगात जिथे बाजारपेठ आणि यंत्रांचे वर्चस्व वाढत आहे, तिथे खादी जिवंत ठेवणे ही गांधीवादी चळवळीची पुढची मोठी जबाबदारी आहे. खादी हे केवळ कापड नाही तर स्वावलंबन आणि स्वदेशीचे प्रतीक आहे.”
■ चरखा : स्वावलंबन आणि समानतेचे प्रतीक
गुजरात विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू आणि गांधी रिसर्च फाउंडेशनचे संचालक प्रा. सुदर्शन अय्यंगार यांनी आपल्या उद्घाटन भाषणात गांधीजींच्या विचारांची आठवण करून दिली आणि म्हणाले – “गांधीजींसाठी चरखा आणि खादी हे केवळ कापड विणण्याचे साधन नव्हते, तर ते स्वावलंबन, स्वदेशी चेतना आणि सामाजिक समानतेचे प्रतीक होते. आजही खादीसाठी केले जाणारे प्रयत्न त्याची निरंतर प्रासंगिकता सिद्ध करतात. आपण ते केवळ कपड्यांपुरते मर्यादित न ठेवता एक चळवळ म्हणून पुढे नेले पाहिजे.भारतीय अभिमानाचा वारसा पुनरुज्जीवित करण्याची गरज आहे.
आपल्या प्रमुख भाषणात, सर्व सेवा संघाच्या खादी समितीचे संयोजक अशोक शरण यांनी भारतीय इतिहासावर आणि कापड व्यापाराच्या गौरवशाली परंपरेवर प्रकाश टाकला आणि म्हटले – “भारत एकेकाळी जगातील कापड व्यापाराचे मुख्य केंद्र होते. खादी ही त्या गौरवशाली परंपरेचा वारसा आहे, जी आज पुनरुज्जीवित करण्याची गरज आहे. जर खेड्यांमध्ये रोजगार निर्माण करायचा असेल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत करायची असेल, तर खादीला एक चळवळ म्हणून पुनरुज्जीवित करणे आवश्यक आहे.”कार्यक्रमाची सुरुवात आध्यात्मिक वातावरणात झाली. गांधी रिसर्च फाउंडेशनच्या पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रमाच्या विद्यार्थ्यांनी कबीर यांच्या दोन ओळींवर आधारित भजन सादर केले, ज्याने उपस्थित लोकांना गांधीवादी मूल्यांच्या साधेपणा आणि आध्यात्मिकतेशी जोडले. त्यानंतर, पाहुण्यांनी महात्मा गांधींच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून आणि दिवे लावून त्यांना आदरांजली वाहिली. खादीच्या धाग्यापासून बनवलेल्या हारांनी पाहुण्यांचे स्वागत करण्यात आले, ज्याची व्यवस्था फाउंडेशनचे असोशिएट डीन डॉ. अश्विन झाला यांनी केली होती.
कार्यक्रमाचे संचालन महाराष्ट्र सर्वोदय मंडळाचे अध्यक्ष रमेश दाणे यांनी केले. त्यांनी गांधीवादी चळवळीच्या दिशेने चरखा संघाच्या प्रयत्नांचे थोडक्यात वर्णन देखील सादर केले. सर्व सेवा संघाचे व्यवस्थापकीय विश्वस्त शेख हुसेन यांनी आभार मानले. राष्ट्रगीताने सत्राचा समारोप झाला.दुसऱ्या दिवसाची रूपरेषाउद्या दि. २४ जुलै रोजी दुसऱ्या दिवशी होणाऱ्या सत्रांमध्ये चरखा चळवळीची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, खादीची सामाजिक-आर्थिक प्रासंगिकता आणि चरखा संघाच्या भविष्यातील कृती आराखड्यावर चर्चा होईल. महाराष्ट्रातील विविध प्रदेशातील गांधीवादी विचारवंत, खादी चळवळीशी संबंधित कार्यकर्ते आणि सामाजिक संस्थांचे प्रतिनिधी यात सहभागी होतील. या कार्यशाळेचा उद्देश केवळ चर्चा करणे नाही तर समकालीन समाजात खादी आणि चरख्याचे पुनरुज्जीवन कसे करावे यासाठी ठोस कृती आराखडा तयार करणे देखील आहे.
